नेपाली मिडियामाथि भयानक आक्रमण

संविधानसभाद्वारा संविधान जारी गनुपर्ने अन्तिम मिति ( २०६९ जेठ १४) नजिकिदै जाँदा राजनीतिक पार्टीहरुले राज्यपुनर्संरचना सम्बन्धी गरेको सहमतिले देशका विभिन्न स्थानमा आन्दोलन सिर्जना ग¥यो । राज्यपुनर्संरचनासम्बन्धी भएको निर्णयले आफ्ना मागलाई सम्बोधन गर्न नसक्ने भन्दै विभिन्न जातजाति र क्षेत्रका मानिसले नेपाल बन्दलगायतका विभिन्न आन्दोलनका कार्यक्रमहरु चर्काउन थाले । देशको सुदूरपश्चिमाञ्चल क्षेत्रका जनताले राज्य पुनर्संरचना गर्दा आफ्नो क्षेत्रलाई विभाजित गर्न नहुने भन्दै सुदूरपश्चिम बन्द जारी राखेका थिए भने सोही क्षेत्रका तराईबासी थारु समुदायले आफ्नो समुदायका लागि भिन्नै राज्यको माग गर्दै अन्य सुदूरपश्चिमेलीले गरेको बन्दको विरुद्धमा उत्रिए । त्यसैगरी देशका अन्य स्थानमा पनि विभिन्न जातिगत समुदायले राज्य पुनर्संरचना गर्दा आफ्ना हकअधिकार स्थापित गर्नका लागि आन्दोलन जारी राखे । यसरी देशका विभिन्न स्थानमा आन्दोलन जारी रहँदा नेपाली मिडियाको अवस्था अत्यन्त दयनीय रह्यो । विभिन्न जातजातिका बन्द आह्वानकर्ता र आन्दोलनकारीहरुले नेपाली सञ्चार जगतमाथि आक्रमण, धम्की, ज्यान लिने धम्की, समाचार संकलनमा अवरोध, प्रेस, पत्रकारका सवारीमा तोडफोड देशभर जारी राखे । नेपाली मिडियाले इतिहासमै पहिलोपटक यस किसिमको आक्रमण खेप्नुप¥यो । यी आक्रमणले नेपाली प्रेस जगतको कालो दिन भनिएको शाही शासनलाई पनि बिर्साइदियो । यी विभिन्न जातिगत र क्षेत्रगत समूहहरुले आफ्नो अधिकारका लागि गरेका आन्दोलनका क्रममा अन्य जातिका मानिसको अधिकारलाई स्पष्टरुपमा हनन गरेको पाइन्थ्यो । उल्लेखनीय त यो छ कि आन्दोलकारीहरुले विभिन्न पत्रपत्रिकाका सवारी साधान र पत्रकारहरुलाई समाचार संकलनका लागि निर्वाधरुपमा हिडडुल गर्न समेत रोक लगाएका मात्र होइन कि, उनीहरुमाथि विभिन्न स्थानमा आक्रमण, हातपात गरे, धम्की दिए, र सवारीसाधन तोडफोड गरे ।

रिपोर्ट डाउनलोड गर्नुहोस्:

यो महिना (मार्च १६–अप्रिल १५,२०१२) देशभर प्रेस स्वतन्त्रता उल्लंघनका जम्मा ९ घटना घटे । झापा जिल्लामा कार्यारत पत्रकार यादव पौडेलको यही अप्रिल ३ गते राती हत्या भयो । उनन्चालीस वर्षीय पत्रकार पौडेल राजधानी दैनिक र एभेन्यूज टेलिभिजनका जिल्ला रिपोर्टर थिए । उनी स्थानीय न्यू मेची टाइम्स दैनिकका कार्यकारी सम्पादक पनि थिए । उनको शव बिर्तामोड को विराटनगर बसपार्कमा भेटिएको थियो । प्रहरीले उनलाई दाहिने हात भाँचिएको र मुखबाट रगत आइरहेको अवस्थामा राती १ बजे फेला पारेको थियो । छिमेकी जिल्ला मोरङ्को सिजुवा गाविसका स्थायी बासिन्दा पत्रकार पौडेल विगत दश वर्ष देखि झापामा पत्रकारिता गर्दै आएका थिए । अघिल्लो महिनाभन्दा यो महिना प्रेस स्वतन्त्रता उल्लघनका ३ बढी घटना घटेर ९ पुग्यो भनें २०६८ सालकै कलंकको रुपमा एक पत्रकारको हत्या भयो । नेपालीहरुको नयाँ वर्ष शुरु हुनै लाग्दा झापा जिल्लामा भएको पत्रकारको हत्याले नेपाली पत्रकारिता निकै मर्माहत भयो । व्यक्तिगत अक्षमताका कारण होस् वा राज्यको कमजोर सुुरक्षाका कारण नेपाली पत्रकारहरुसधैं डर धम्की र त्रासमा काम गर्न बाध्य छन् ।

रिपोर्ट डाउनलोड गर्नुहोस्ः

यो महिना (फेब्रुअरी १६–मार्च १५, २०१२) अघिल्लो महिनाको तुलनामा नेपालमा प्रेस स्वतन्त्रता उल्लंघनका घटनामा कमी आयो । अघिल्लो महिना ११ वटा घटना घटेका थिए भनें यो महिना ५ घटना मात्र भए । प्रेस स्वतन्त्रता उल्लंघनका घटना कम भए पनि पत्रकारहरुले आफू सुरक्षित वातावरणमा काम गर्न पाएको महशुस गर्न सकेका छैनन् । पत्रकारमाथि विभिन्न क्षेत्र÷व्यक्तिबाट आक्रमण जारी छ । सक्रमणकालीन राजनीतिसँगै देशको समग्र शान्ति सुरक्षा खस्किएको कारण पनि पत्रकारहरु झनै असुरक्षित अवस्थामा छन् । प्रेस स्वतन्त्रता उल्लंघनका घटना कम भए पनि पत्रकारले सुरक्षित वातावरणमा काम गर्ने अवस्था नभएकाले पत्रकारहरु आउँदा दिनमा पनि असुरक्षित वातावरणमा आफ्नो पेशा जारी राख्नुपर्ने चिन्ताजनक सम्भावना देखिन्छ । अर्कोतर्फ देश अहिले शान्ति प्रक्रियाको निष्कर्ष र संविधान निर्माणमा केन्द्रित हुनुपर्ने बेलामा राजनीतिक दलका पार्टीगत र व्यक्तिगत स्वार्थका क्रियाकलापले देशको मूल कार्य ओझेलमा पर्ने संकेत देखापरेका छन् । त्यसैले शान्ति, सुव्यवस्था खल्बलने र यसले संचार जगत्लाई तहसनहस र अन्योलग्रस्त पार्न सक्छ ।

रिपोर्ट लाउनलोड गर्नुहोस्ः

यो महिना (जनवरी १६–फेब्रुअरी १५, २०१२) देशभर प्रेस स्वतन्त्रता उल्लंघनका ११ घटना घटे । सर्वोच्च अदालतद्वारा ज्यान मुद्दामा सर्वश्वसहित जन्मकैद सुनाएका सत्तासीन एनेकपा माओवादीका सभासद्ले आफ्नो बारेमा समाचार लेखेमा पत्रकारलाई जे पनि गर्ने धम्की दिनु पत्रकारको असुरक्षा मात्र नभई देशमै कानूनी शासनको उपहास गरेको छ । एमाओवादीले अपराधीलाई राजनीतिक संरक्षण गरेका कारण दण्डहिनताले मलजल पाउँदै गइरहेको छ । समाचार विश्लेषणलाई नियाल्दा, सरकार कुनै पनि बेला जनताको जान्न पाउने अधिकार अर्थात् सूचनाको हकमाथि नियन्त्रण गरेर तानशाही हुनसक्छ । अतः यस्तो अवस्थामा जनता, नागरिक समाज र मिडियाले सरकारका क्रियाकलापमाथि सधैं निगरानी राख्नु जरुरी छ ।

रिपोर्ट डाउनलोड गर्नुहोस्

यो महिना (डिसेम्बर १६, २०११ देखि जनवरी १५, २०१२ सम्म) देशभर प्रेस स्वतन्त्रता उल्लंघनका १२ वटा घटना घटे । अघिल्लो महिनाको तुलनामा यो महिना प्रेस स्वतन्त्रता उल्लंघनका ३ वटा बढि घटना घटे र १२ पुग्यो । यसले नेपालमा पे्रस स्वतन्त्रता उल्लंघन बढ्दो क्रममा देखाएको छ, जसले अराजकता र दण्डहिनताको चपेटामा परेर प्रजातान्त्रिक संस्कृतिमा ह्रास आएको बुझाउँछ ।  यो महिना प्रेस स्वतन्त्रता उल्लंघनमा सरकारी कर्मचारीको उल्लेख्य संलग्नता रह्यो । यसले हाम्रो सरकारी कर्मचारीतन्त्रमा सूचना बाहिर ल्याउनुहुदैन भन्ने पुरानो मानसिकता हाबी छ भन्ने प्रष्ट्याउँछ । त्यति मात्र होइन, सरकारी कर्मचारीहरुमा स्वतन्त्र प्रेसमार्फत् हुने आलोचनात्मक प्रतिक्रिया सहनसक्ने क्षमता दैखिदैन भन्ने पनि बुझिन्छ । यस्तै दण्डहिनताका कारण कर्मचारीतन्त्रमा यो स्वच्छाचारी शैलीले प्रोत्साहन पाएको हो भन्न सकिन्छ । राजनीतिक दलहरुबीच राष्ट्रिय मुद्दामा बढ्दो असमझदारीका कारण स्वतन्त्रत पत्रकारिता पनि राजनीतिक अनिश्चितताको मारमा पर्ने देखिन्छ । अस्थिर राजनीति र त्यसमाथि द्वन्द बढ्ने सम्भावनाले गर्दा आउने दिनमा प्रेस स्वतन्त्रता उल्लंघनका घटना बढेर जानेछन् ।

रिपोर्ट डाउनलोड गर्नुहोस्ः

यो महिना (२०११ अक्टोवर १६ देखि नोभेम्बर १४ सम्म) देशभर प्रेस स्वतन्त्रता उल्लंघनका ४ वटा घटना घटे । यो संख्या अघिल्लो महिनाको तुलनामा २ ले बढी हो । यी मध्ये दुई घटना मध्यपश्चिमाञ्चलमा घटे भनें, बाँकी दुई वटा मध्यमाञ्चल क्षेत्रमा । समाचार चित्त नबुझ्दा प्रेस काउन्सिलमा उजूरी गर्ने वा अदालत जाने कानूनी उपचार भन्दा पत्रकार तर्साउने पद्दती कायम रह्यो । प्रेस स्वतन्त्रता हनन्को अवस्था उल्लेखनीय सुधार नभए पनि आगामी दिनमा राजनीतिक प्रक्रियामा भएको विकास, खासगरी शान्ति प्रक्रियालाई सार्थक निश्कर्षमा पु¥याउन भैरहेको प्रगतिले गर्दा मुलुकको लागि राजनीति जटिल संक्रमणबाट विस्तारै सामान्य अवस्थामा रुपान्तरण हुन लागेको आश गर्न सकिन्छ । यसले गर्दा शान्ति सुरक्षाको अवस्थामा पनि सुधार ल्याउन मद्दत पुग्नेछ । राज्यमा कानूनको शासन स्थापित हुदै जाँदा स्वतन्त्र प्रेस विरोधी अपराधिक प्रवृति नियन्त्रण गर्न पनि राज्य सवल बन्दै जाने आशा गरिएको छ ।

रिपोर्ट डाउनलोड गर्नुहोस्: